یک باور قدیمی می‌گوید سیستان و بلوچستان یازدهمین سرزمینی است که اهورامزدا آفریده است، این سرزمین باستانی در ادوار مختلف دارای اسامی گوناگون بوده که سیوستان، سکستان، سیستن، ماساژت، آریا پلیس، درانگیانا، زرنگ، زرنج، نیمروز یا نصف النهار، زاول، زابل و ده‌ها نام دیگر نام هائی که تاریخ بر گواه این سرزمین گذاشته است.

 

شهر سوخته در زابل

شهرسوخته زابل از پنج بخش شامل گورستان، منطقه مسکونی، بناهای یادمانی، صنعتی و بخش مرکزی تشکیل شده است. نام این شهر علیرغم چند مورد آتش سوزی در آن، بدلیل تغییر مصب رودخانه هیرمند و خشکسالی­های ممتد در آن بدینگونه نام گذاری شده است.

کوههای مینیاتوری

 

این کوهها نمای زیبای دیگری از فرسایش در اثر بارش­های سخت فصلی است که در سازندهای رسی و مارنی ایجاد شده و به صورت آبراهه­هایی هم­راستا شکل گرفته است. این کوه­ها به موازات ساحل تا خلیج گواتر امتداد می­یابد. این عارضه­های طبیعی از زیباترین آثار ژئومورفولوژی به شمار می­رود.

 

کوه خواجه در زابل

این کوه یک عارضه آتشفشانی است که همچون جزیره­ای در میان دریاچه هامون واقع شده بود. البته امروز دیگر هامون آبی ندارد و این کوه در میان دشتی دیده می­شود! مجموعه­ای از آثار دوره­های تاریخی در اینجا دیده می­شود که متعلق به زمان اشکانیان تا دوران اسلامی است. این کوه  نزد سه مذهب زرتشت، مسیحیت و مسلمانان مقدس است. شامل یک بنای وسیع و آتشکده آن، قلعه­های خشتی، چند زیارتگاه، قبور سنگی، ارگ چهل دختر، قلعه کک(کهک) کهزاد مربوط به دوران اشکانی و ساسانی، قلعه کافران، اتاق بی باد، ارگ سر سنگ، آرامگاه خواجه قلطان(آرامگاه مذکور را متعلق به برادر دانیال نبی نسبت داده می­شود) و آرامگاه آسیابان پیر گندم بریان است. در میان آثار این کوه کاخ اشکانی، گچبریها و نقاشیهای آن ارزش تاریخی زیادی دارند.

قلعه سب

در روستای سب شهرستان سوران قلعه‌ای قرار دارد که از جاذبه‌های دیدنی استان سیستان و بلوچستان محسوب می‌شود. این قلعه خشتی و گلی مرتفع‌ترین قلعه خشتی ایران است.قلعه سب از ۱۰ اتاق کوچک و بزرگ تشکیل شده که در اطراف حیاط مرکزی جای گرفته‌اند و برای دسترسی به فضا‌های حاکم نشین و تابستانی، راه پله‌ایی مخفی، کم عرض، با شیب زیاد وجود دارد. قلعه سب بعد از زمان صفویه به ویژه در عصر افشاریه محل سکونت حاکمان بود.

ایرانشهر
در شهرستان ایرانشهر می توانید یک سفر توریستی و قلعه گردی را به معنای واقعی تجربه کنید. «قلعه ناصری»  بازمانده از دوره  قاجاریه ، «قلعه بمپور» با قدمتی از دوره ساسانی ، «قلعه دامن» ، «قلعه پیشین» ( دوره اسلامی )، «قلعه چهل دختر»، «قلعه سرباز» ( دوره اسلامی ) و  «قلعه اسپیدژ» واقع در مسیر بزمان- دلگان  به عنوان آثار تاریخی به جای مانده از گذشته است که حکایت از شکوه و عظمت در بلوچستان ایران دارد.