ارگ کریم‌ خان زند، از مشهورترین بناهای تاریخی دوران زندیه، در سال ۱۱۰۸ هجری قمری  به دستور کریم ‌خان احداث شد و در سال ۱۳۵۱ به ثبت ملی رسید. این مکان در مرکز شهر شیراز، در میدان شهرداری واقع شده است. جالب است بدانید که ارگ کریم‌خان در دوره زندیان مکان زندگی پادشاه سلسله زندیه (کریم خان)، و پس از آن در دوره‌ قاجاریه مکان زندگی فرمانروایان محلی بوده و در دوران پهلوی به عنوان زندان کاربرد داشته است. در حال حاضر چنان چه می دانید، این مکان به عنوان یکی از بنام ترین بناهای تاریخی به شمار می رود که در تمام فصل های سال گردشگران بسیاری را مجذوب خود ساخته است.

تور شیراز

 

در خصوص معماری این بنا باید خاطر نشان ساخت که ساختمان ارگ هم بنا به اهداف مسکونی و هم نظامی و نیز از مصالحی همچون سنگ مرمر و گچ ساخته شده و دارای 4000 متر بوده که در مرکز یک محوطه‌ ۱۲۸۰۰ مترمربعی واقع شده است. در ورودی ارگ در ضلع شرقی این بنا واقع شده و مزین به یک تابلوی بزرگ کاشی کاری شده از صحنه‌ رزم رستم و دیو سفید است که در دوران  قاجار به این قسمت اضافه شد.

حمام ارگ نیز در قسمت شرقی قرار دارد و دارای سه بخش سربینه یا رختکن، گرم‌خانه  و خزینه  است که در قسمت میانی آن نیز یک حوض هشت‌ ضلعی قرار گرفته است. گفتنی است که در گذشته، آب مورد نیاز این بنا از آب قنات رکن آباد معروف به رکنی تأمین می شده. جهت اطلاع خوانندگان، این آب از نظر املاح معدنی به بهترین آب شیراز معروف بوده اما در حال حاضر با گذر زمان، با تخریب این قنات، سیستم آب رسانی این مجموعه  به کل تغییر یافته است.

در اطراف ساختمان ارگ، دو برج‌ سه طبقه‌ و دارای پله‌های مدور وجود دارد. در هر طبقه، دو اتاق (در مجموع 6 اتاق با سقف های مزین به مقرنس و کاشی کاری)، یکی برای نگه داری اسلحه و دیگری به منظور استراحت سربازان قرار داشته است. اجزای معماری در داخل اتاق ها که همگی آن ها از درون ساختمان به هم متصل هستند، عبارتند از سردر، کفپوش، طاقچه‌های بالای دوال، ازاره‌های اتاق، رنس، ارسی، قطاربندی، طاقچه‌ های پایین، کتیبه‌ های بالای طاقچه ‌های پایین و پستو.

در ساختمان ارگ دو شاهنشین نیز وجود دارد که گویا هر کدام در آن زمان کاربرد های متفاوتی داشته اند. شاه ‌نشین شمالی مناسب سکونت در فصل زمستان بوده و شاه‌نشین غربی، مناسب برای تمام فصول. روبه روی این شاه نشین نیز یک حوض بزرگ وجود دارد. در پایان، ناگفته نماند که کج شدن یکی از برج های واقع در ارگ و مهم تر از همه، توقف روند این کج شدگی، از لحاظ معماری و مهندسی، توجه بسیاری از افراد را به خود جلب کرده و بر جاذبه گردشگری این مکان افزوده است.

این مجموعه همه روزه از ساعت 8 تا 22 پذیرای گردشگران عزیز می باشد. این بنای تاریخی هم به لحاظ سهولت دسترسی و هم امکان اقامت، از موقعیت بسیار خوبی برخوردار است. به راحتی می‌توان با وسایل نقلیه عمومی از میدان نمازی به میدان شهرداری رسید و با کمی پیاده روی در سمت چپ میدان مذکور، به ارگ کریم خان رفت. در خیابان اطراف ارگ نیز هتل ها و مسافرخانه های متعددی جهت اقامت وجود دارد.